İş kazaları, yalnızca bir çalışanın değil, bir ailenin yaşamını da doğrudan etkileyen ciddi hukuki olaylardır. Türkiye’de her yıl binlerce iş kazası yaşanmakta ve bu kazaların önemli bir kısmı, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine yeterince uymamasından kaynaklanmaktadır. 2025 yılı itibarıyla yürürlükte olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, işverenin sorumluluğunu açık biçimde tanımlamaktadır.
İş kazası geçiren bir çalışan, hem maddi hem de manevi tazminat talep edebilir. Ancak bu hakların alınabilmesi için sürecin doğru yönetilmesi ve delillerin hukuka uygun biçimde toplanması büyük önem taşır.
Bir iş kazası, sadece bir anlık ihmalin değil, alınmayan önlemlerin sonucudur. Adalet, kaybedileni geri getirmez ama hakkı teslim eder.
İş Kazasının Tanımı ve Hukuki Kapsamı
Yargıtay kararlarına göre iş kazası; “çalışanın iş yerinde, işverenin otoritesi altında bulunduğu sırada meydana gelen, bedensel veya ruhsal zarara neden olan olay” olarak tanımlanır. Bu tanıma göre, sadece fabrika veya şantiye ortamında değil, işe gidiş geliş sırasında, iş seyahatlerinde ya da işverenin talimatı doğrultusunda yapılan görevlerde meydana gelen olaylar da iş kazası sayılır. 2025 yılı itibarıyla, uzaktan çalışma veya evden çalışma modelinde meydana gelen kazalar da, işin yürütümüyle bağlantılı olduğu sürece iş kazası olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, pandemi sonrası değişen çalışma modellerinin hukuki yansımalarından biridir.
Tazminat Türleri: Maddi ve Manevi Zararlar
İş kazalarında tazminat davası, iki ana başlık altında incelenir:
-
Maddi Tazminat: İş göremezlik nedeniyle gelir kaybı, tedavi masrafları, bakıcı giderleri gibi zararları kapsar.
-
Manevi Tazminat: İşçinin yaşadığı acı, elem, sürekli sakatlık veya ölüm hâlinde yakınların duyduğu üzüntü için talep edilir.
Yargıtay, 2024 ve 2025 kararlarında, tazminat miktarının belirlenmesinde şu kriterleri esas almaktadır:
-
İşverenin kusur oranı,
-
İş güvenliği önlemlerinin düzeyi,
-
İşçinin yaşı, mesleği ve gelir durumu,
-
Kalıcı iş göremezlik oranı.
Bu unsurlar bilirkişi raporuyla belirlenir ve mahkeme kararına esas alınır.
İş Verenin Sorumluluğu ve Kusur Değerlendirmesi
İşveren, çalışanının güvenliğini sağlamakla objektif olarak sorumludur. Bu, kusursuz sorumluluk anlamına gelir; yani işveren “önlem aldım” dese bile, olayın öngörülebilirliği ve alınan tedbirlerin yeterliliği sorgulanır. Örneğin, bir inşaatta işçinin baret takmaması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; çünkü baret kullanımını denetlemek ve sağlamak işverenin yükümlülüğüdür.
2025’te Yargıtay, “denetim eksikliği” kavramını genişleterek, yalnızca doğrudan işveren değil, taşeron ve alt işverenlerin de sorumluluğunu birlikte değerlendirmektedir.
İş Kazası Bildirimi ve Dava Süreci
Bir iş kazası yaşandığında, işverenin 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirim yapma zorunluluğu vardır. Bu bildirim yapılmadığı takdirde işveren hem idari para cezası hem de tazminat sorumluluğu ile karşı karşıya kalabilir.
İş kazası geçiren kişi, SGK’ya bildirimden sonra iş kazası tespiti davası açabilir. Bu dava sonucunda kazanın “iş kazası” olduğuna karar verilirse, hem gelir bağlanması hem de işverene karşı tazminat davası açma hakkı doğar.
Davada önemli olan, olayın iş ile bağlantısının kurulmasıdır. Bu nedenle tutanaklar, tanık ifadeleri, kamera kayıtları ve sağlık raporları büyük önem taşır.
Bilirkişi ve Mahkeme Uygulamaları
Tazminat davalarında bilirkişiler, Aktüerya hesaplaması yöntemiyle işçinin gelir kaybını belirler. Bu hesaplama, işçinin kazadan önceki gelirine, yaşına, mesleğine ve maluliyet oranına göre yapılır. 2025 yılı uygulamalarında, mahkemeler yalnızca ekonomik zarar değil, psikolojik etkiler gibi unsurları da dikkate almaya başlamıştır.
Ayrıca mahkemeler, uzun süren davalarda adaletin gecikmemesi için “ön ödeme” veya geçici tazminat yöntemini uygulayabilmektedir.
İşçinin Kusuru ve Hak Kaybı
İş kazası davalarında işçinin tamamen kusurlu olması hâlinde tazminat talebi reddedilebilir. Ancak “müteselsil kusur” kavramı gereği, işverenin önlem alma yükümlülüğü tam olarak ortadan kalkmaz. Örneğin, işçi koruyucu ekipman kullanmadıysa dahi, bu ekipmanın temini ve kullanımı denetlenmemişse, işverenin sorumluluğu devam eder.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararında, “işverenin güvenlik kültürünü oluşturma sorumluluğu” özellikle vurgulanmıştır.
Sonuç
İş kazası sonrası açılacak tazminat davaları, yalnızca bir hakkın değil, bir yaşamın yeniden inşasının mücadelesidir. Bu nedenle süreç, profesyonel hukuki destekle yürütülmelidir.
Yüce Albayrak Hukuk Bürosu olarak, İstanbul ve Erzurum merkezli olarak iş hukuku, iş kazaları, tazminat ve sigorta uyuşmazlıklarında müvekkillerimize kapsamlı hukuki destek sağlamaktayız.
Her iş kazası dosyası kendine özgüdür; dolayısıyla doğru strateji, olayın teknik, tıbbi ve hukuki yönlerinin birlikte değerlendirilmesiyle mümkündür.
Diğer Blog sayfası içeriklerine göz atabilirsiniz.
